DEM Parti Şanlıurfa Milletvekili Dilan Kunt Ayan, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı’ya verdiği 11 soruluk yazılı soru önergesinde, Haliliye Cullap Sulama Birliği ve Topçu Gündaş Suruç Sulama Birliği’ndeki iddiaların araştırılmasını istedi .
Cullap’ta 350 Çiftçiye Geriye Dönük Borç Şoku
Önergeye konu olan ilk iddia, Haliliye ilçesindeki Cullap Sulama Birliği’ne ilişkin. Birlik bünyesinde yaklaşık 300-350 çiftçiye 2022, 2023 ve 2024 yıllarına ait geriye dönük sulama borcu çıkarıldığı belirtiliyor. Çiftçiler, söz konusu yıllarda sulama bedellerini her yıl elden ve yüzde 10 indirim uygulanarak ödediklerini, kendilerine herhangi bir borçlarının bulunmadığını ifade ediyor .
Ancak iddiaya göre, geçmiş dönemlerde tahsilat yapan personelin yolsuzluk yaptığı ve bu personelin yargı süreçleriyle karşı karşıya olduğu gerekçesiyle çiftçilere yeniden borç çıkarıldı. Çiftçilere, borçlarını ödemeleri ve sonrasında mahkemeye başvurmaları gerektiği söyleniyor .
Mağduriyetin en kritik noktası ise ispat sorunu. Çiftçilerin ödemelerini elden yapmış olmaları ve tahsilat sırasında kendilerine makbuz veya dekont verilmemesi, bugün yaşanan mağduriyetin ispatını neredeyse imkânsız hale getiriyor. Çiftçiler, indirimli ödeme yapmaları yönünde birliğin tahsilat görevlileri tarafından yönlendirildiklerini, bu nedenle resmi ödeme belgelerinin ellerinde bulunmadığını belirtiyor .
Suruç’ta İndirim Oyunu İddiası: Çiftçiye Yüzde 10, Kayıtlara Yüzde 50
Önergede yer alan bir diğer ciddi iddia ise Topçu Gündaş Suruç Sulama Birliği’ne ilişkin. Çiftçilerin somut belge ve anlatımlarına göre, birlik bünyesinde görev yapan tahsilatçı personelin belirli şartlarda uygulanabilen yüzde 50’ye kadar indirim yetkisini kendi menfaatleri doğrultusunda kullandığı ileri sürülüyor .
İddialara göre çiftçilerden elden ödeme sırasında yüzde 10, yüzde 20 veya yüzde 30 oranında indirimli tahsilat yapılırken, tahsilat kayıtlarına ve birliğin hesaplarına yüzde 50 indirim uygulanmış gibi işlem yapıldı. Böylece çiftçilerin ödediği tutar ile birliğin kayıtlarına geçirilen tutar arasındaki farkın görevliler tarafından haksız kazanç olarak elde edildiği ve kamu zararına neden olunduğu öne sürülüyor .
Ayan’dan Bakan Yumaklı’ya 11 Kritik Soru
Milletvekili Ayan, Bakan Yumaklı’nın yanıtlaması istemiyle sunduğu önergede şu sorulara yer verdi:
1. Cullap Sulama Birliği tarafından borç çıkarılan 300-350 çiftçinin toplam borç tutarı ne kadar? Bu borçlar hangi kayıt ve belgelere dayanılarak çıkarıldı?
2. Cullap’ta geçmiş yıllarda tahsilat yapan personel hakkında usulsüzlük veya yolsuzluk iddiasıyla idari soruşturma ya da adli süreç başlatıldı mı? Süreçlerin mevcut aşaması nedir?
3. Cullap’ta çiftçilerden elden ve yüzde 10 indirimli tahsilat yapıldığı iddiaları araştırıldı mı? Bu tahsilatların birliğin bilgisi ve yetkisi dahilinde yapılıp yapılmadığı tespit edildi mi?
4. Topçu Gündaş Suruç Sulama Birliği’nde tahsilat görevlilerinin çiftçilere yüzde 10-30 indirim uygularken kayıtlara yüzde 50 indirim işlemesi iddiaları hakkında Bakanlığınız bilgi sahibi mi? Herhangi bir inceleme veya soruşturma başlatıldı mı?
5. Her iki birlikte söz konusu indirim uygulamaları nedeniyle kamu zararı oluşup oluşmadığı tespit edildi mi? Tespit edildiyse kamu zararının tutarı ne kadar ve sorumlular hakkında hangi işlemler yapıldı?
6. Her iki birlikte çiftçilerin geçmiş dönem ödemeleri ile tahsilat defterleri, muhasebe kayıtları ve banka hesapları karşılaştırılarak kapsamlı bir denetim yapıldı mı? Yapılmadıysa yapılması planlanıyor mu?
7. Tahsilat görevlilerinin usulsüz işlem yaptığı iddiaları nedeniyle, geçmiş yıllarda sulama bedellerini ödediğini beyan eden çiftçilere yeniden borç çıkarılması ve bu borçlara faiz işletilmesinin hukuki dayanağı nedir? Çiftçilerin ödeme iddiaları hangi usulle değerlendirilmektedir?
8. Elden ödeme yaptıkları için makbuz veya dekontu bulunmayan çiftçilerin mağduriyetlerinin giderilmesi amacıyla Bakanlığınızca bir inceleme ve itiraz mekanizması oluşturulacak mı? Çiftçilerin beyanları, tanık anlatımları ve mevcut kurumsal kayıtlar birlikte değerlendirilecek mi?
9. Tahsilat usulsüzlükleri ve çiftçilerin geçmiş dönem ödemeleri açıklığa kavuşturuluncaya kadar, yeniden çıkarılan borçların ve bu borçlara ilişkin faizlerin tahsilatının durdurulması için Bakanlığınızca işlem yapılacak mı?
10. Cullap ve Topçu Gündaş Suruç Sulama Birliklerinde tahsilat ve indirim uygulamalarına ilişkin denetimlerin yıllar boyunca yeterince yapılmamasından sorumlu yöneticiler hakkında inceleme başlatıldı mı? Benzer usulsüzlüklerin tekrar yaşanmaması için hangi denetim ve düzenlemeler yapılacak?
11. Cullap ve Topçu Gündaş Suruç Sulama Birliklerinde ortaya atılan usulsüz tahsilat ve çiftçilerin yeniden borçlandırılması iddiaları Şanlıurfa’daki diğer sulama birliklerinde de var mı? Bakanlığınız tarafından genel bir denetim veya soruşturma başlatıldı mı? Bu kapsamda çiftçilerin mağduriyetleri tespit edildi mi? Tespit edildiyse mağdur çiftçi sayısı, mağduriyetin toplam tutarı ve mağduriyetlerin giderilmesine yönelik yapılan işlemler nelerdir?
Sulama Birliklerinde Denetim Sorunu Derinleşiyor
Söz konusu iddialar, sulama birliklerindeki denetim mekanizmalarının etkinliği konusunda ciddi soru işaretleri doğuruyor. Çiftçilerin sulama bedellerini daha önce ödemiş olmalarına rağmen yeniden borçlandırılmaları, üstelik bu borçlara faiz ve diğer ferilerin eklenmesi, tarımsal üretimin sürdürülebilirliğini ve çiftçilerin ekonomik durumunu olumsuz etkiliyor.
İdarenin tahsilat ve denetim sistemindeki olası aksaklıkların sonuçlarının, ödeme yaptığını beyan eden çiftçilere yüklenmesi ise tepkilere yol açıyor. Gözler şimdi Tarım ve Orman Bakanlığı’nın bu iddialara vereceği yanıtta ve atacağı adımlarda.
