Urfalı bürokratların azlığı ile ilgili kafa yoranlar, meselenin hep yüzeysel yönüne baktıkları için asıl nedeni bulmakta sıkıntı çekmektedirler. Herkes böyle bir sorunun farkındadır. Fakat bu sorunun çıkış sebebi hakkında ve sorunun çözümü konusunda bir fikir yürütememektedir.
line-height:115%">Bir eğitimci ve köşe yazarı olarak bu sorunun ortaya çıkış nedenleri ile ilgili kafa yordum. Çeşitli araştırmalar yaptım. Yaptığım araştırmalar sonucunda sorunun çıkış sebebi olarak Urfa’mızın Osmanlı Devletinin Son zamanlarında başlayan ve Cumhuriyetin ilanından sonrada devam eden eğitimde geri kalması olarak gördüm.
line-height:115%">Nasıl mı ? Açıklamaya çalışacağım. Aşağıda aktaracağım bilgilerin önemli bir kısmı Harran Üniversitesi Tarih Bölümü Başkanı Abdullah EKİNCİ hocamızın Urfa’nın geri kalmışlığı ile ilgili yapmış olduğu bir konferanstan anekdotlardır.
line-height:115%"> Osmanlı Döneminde Urfa’da 44 cami 21 Medrese vardır.
- Urfa Medreseleri ile İstanbul medreseleri seviye açısından hemen hemen aynı seviyededir.Bu dönemde Nabi gibi bir şair yetişmiştir.
- Urfa Osmanların son zamanlarından itibaren eğitimde diğer illeri 50 yıl geriden takip etmeye başlar.
- Osmanlı'da İlk Sıbyen Mektebi 1824 ta açılır.Urfa'da 1844'de açılır.
- Osmanlı'da İlk Rüştiye(ortaokul) 1840 açılır.Urfa'da 1890 de açılır.
- Osmanlı'da İlk İdadiye(lise) 1868'de açılır.Urfa'da 1902 de açılır ve kısa zaman sonra kapatılır.Ta 1946 yılına kadar Urfa'da lise eğitimi verilmez.1946'da Urfa lisesi açılır.
- Osmanlı'da ilk Muallimin ve Muallimat (Öğretmen Okulları) mektepleri 1869 açılıyor.Urfa'da 1916'da erkek,1917'de Kız Öğretmen okulları açılıyor.
- Eğitim açısından 1869-1946 yılları arası Urfa için kayıp yıllardır. Bu dönemde yüksek tahsil yapılamadığından Urfa’dan ne bürokrat yetişebilmiş ne de ülkeye yön verebilmiş yazar-çizer yetişebilmiştir. Bu dönemde ancak küçük bir azınlık eğitim alabilmiştir. Eğitim-öğretim sadece kent ve taşra soylularınca (patrisyenler) sürdürebilmiştir. Eğitim alma, sadece elit bir kesimince sürdürülmüştür. Lise okumak amacıyla, varlıklı aileler çocuklarını, Antep, Adana, Konya ve İstanbul’daki liselere eğitim görmeleri için göndermiştir. Lise eğitimi ve ardından üniversite imkânı bulan bu çocuklar, 1970’li yıllara kadar kentin siyasi, iktisadi ve kültürel kaderini elinde tutmuşlardır. 1946’da Urfa lisesine girip üniversite şansını yakalayan Urfalılar ancak 1970’lerden sonra kenttin sosyokültürel hayatında görülmeye başlamışlardır.
Evet görüldüğü gibi Cumhuriyetin ilk yıllarında yeni kurulan Türkiye Cumhuriyetinde bizim eğitimli yetişmiş insanlarımızın olmayışından dolayı yeni oluşan devlet bürokrasisinde kadrolamamışız. Hatta kadrolaşma bir yana bizi TBMM’de temsil eden milletvekilleri bile Urfalı değildi.Yahya Kemal BEYATLI,Ahmet Kutsi TECER,Yakup Kadri KARAOSMANOĞLU gibi yazar ve edebiyatçılar sözüm ona Urfa’ya ayak basmadan Urfa milletvekili olmuştur.
Hâsılıkelâm Cumhuriyetin ilk yıllarından itibaren bizde eğitimli yetişmiş insanların azlığı başkalarının bizi yönetmesine ve temsil etmesine neden olmuştur. Bu nedenden dolayı Ankara’da Urfalı bürokrat ve vekiller yeterli oranda bürokraside kadrolaşmamış kadrolaşamayınca da bunun sıkıntısı da günümüze kadar devam etmiştir.
Peki bu soruna nasıl çözüm bulabiliriz?
El cevap :
Bu soruna çözüm bulmak için başta Sivil Toplum Örgütlerine çok iş düşüyor. STK’ler özellikle bu konu hakkında siyasiler üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. Çünkü siyasilerin seçim dönemlerinde en çok ziyaret ettiği ve görüşlerine dikkat ettiği kurumlar STK’lerdir.Bu konu hakkında siyasileri uygun bir şekilde yönlendirebilirse çok etkili sonuç alınabilir.
line-height:115%">Siyasiler üzerinde etkili olabilecek diğer bir önemli kurum basın kuruluşlarıdır. Özellikle Urfa’mızda basılan 8 yerel gazete ve Ulusal düzeyde uydudan yayın yapan 4 tane televizyonumuzun olması konu hakkında kamuoyu oluşturma hususunda önemli bir şanstır.Bizler eğer yukarıda saydığım Sivil Toplum Kuruluşlarını ve Basını iyi işletebilirsek inanıyorum ki Urfalı bürokrat sayısında kayda değer artış olacaktır. Vesselam.